Open Data AtelierJosephine Linders
Domeinoverstijgende informatieanalyse

Open data, laag voor laag, tot een antwoord dat een gemeente kan gebruiken.

Gemeentelijke vraagstukken lopen dwars door domeinen heen. Het antwoord ligt vaak al in openbare registraties, verspreid over bronnen die niemand naast elkaar legt. Daar begint het werk.

Werkwijze in vier lagen Bovenaan BAG en CBS-buurten en -wijken als skelet. Daaronder open domeindata: energie (RIVM), erfgoed (RCE), onderwijs (DUO), financiën (Iv3), jeugd (CBS), Veilig Thuis (CBS), Wmo (CBS), schulden (CBS), inburgering (DUO), bevolking (CBS), wonen (CBS) en vergunningen (KOOP). Dan wat alleen de gemeente weet. Onderaan een navolgbaar antwoord per object. 1 · skelet BAG · CBS-buurten en -wijken 2 · open domeindata energieRIVM erfgoedRCE onderwijsDUO financiënIv3 jeugdCBS veilig thuisCBS wmoCBS schuldenCBS inburgeringDUO bevolkingCBS wonenCBS vergunningenKOOP 3 · verrijking wat alleen de gemeente weet 4 · antwoord navolgbaar per object
Werkwijze

Drie principes

Navolgbaar

Elke uitkomst laat zien hoe hij tot stand kwam: welke bron, welke drempel, welke uitzondering. Wie wil controleren, kan dat per object.

Onzekerheid zichtbaar

Waar open data tekortschiet, staat dat er. Een eerlijke categorie "onzeker" is bruikbaarder dan een geforceerd ja of nee; het is meteen een werklijst.

De code gaat naar de data

Gevoelige gegevens blijven waar ze horen. Lokale kennis wordt toegevoegd in de eigen omgeving van de gemeente, niet verstuurd.

Producten · Gemeentebeeld

Van open data naar een bruikbaar informatieproduct, voor elke gemeente

Fysieke leefomgeving

Gebouwen, energie en ruimte

Label C-kantoren

Kaart · per pand · elke gemeente

Welke kantoren voldoen aan de label C-plicht? Een kaart per gemeente, pand voor pand.

Financiën

Wat een gemeente uitgeeft en ontvangt

Iv3-spiegel

Eén gemeente · 2025

De financiën van één gemeente in gewone taal: waar het geld heen gaat, waar het vandaan komt, en plan tegenover werkelijkheid.

Iv3-panorama

Alle gemeenten · 2025

Alle 342 gemeenten onder elkaar, in kleur. Zie in één oogopslag waar een gemeente afwijkt.

Economie en ondernemen

Werken, wonen en bedrijfsruimte per buurt

Bedrijvigheid per buurt

Kaart · per buurt · elke gemeente

Hoe gemengd zijn wonen en werken, waar werken ondernemers vanuit huis, en wat levert bedrijfsruimte aan OZB op?

Onderwijs

Scholen, leerlingen en prognoses per buurt

Basisonderwijs per buurt

Kaart · per school en buurt · elke gemeente

Waar staan de basisscholen, hoeveel leerlingen hebben ze en wat verwacht DUO tot 2035? Krimp en groei per school en per buurt.

Bevolking en wonen

Wie er woont, in welke woningen, en wat erbij komt

Huishoudens en vergrijzing

Kaart · per buurt · elke gemeente

Hoe zijn de huishoudens samengesteld, hoe snel vergrijst de gemeente sinds 1995, en in welke buurten wonen de ouderen en de alleenwonenden?

Woningvoorraad en leegstand

Kaart · per buurt · elke gemeente

Hoeveel woningen heeft de gemeente, wie bezit ze, wat komt er elk jaar bij en hoeveel staan er leeg, en bij welke eigenaar?

Bouwstroom

Kaart · per pand · elke gemeente

Welke woningen zijn vergund, in aanbouw of net klaar, en waar is het verwachte bouwjaar al voorbij? Met de vergunningen uit het gemeenteblad.

Sociaal domein

Ondersteuning en meedoen: Wmo, schulden en inburgering

Wmo per wijk

Kaart · per wijk · elke gemeente

Hoeveel inwoners krijgen Wmo-ondersteuning, wie zijn dat naar leeftijd en inkomen, wat kost het en hoe verhoudt het zich per wijk tot de vergrijzing?

Schulden per wijk

Kaart · per wijk · elke gemeente

Hoeveel huishoudens hebben problematische schulden, bij welke schuldeisers, wie zijn het en in welke wijken? De eigen gemeente door de jaren heen.

Inburgering per gemeente

Per jaargroep · elke gemeente

Wie werd inburgeringsplichtig, hoe ver is elke jaargroep en in welke leerroute zitten ze? De gemeente heeft sinds 2022 de regie.

Sociaal domein

Jeugd en veilig thuis: jeugdzorg en Veilig Thuis

Jeugdzorg per wijk

Kaart · per wijk · elke gemeente

Hoeveel jongeren krijgen jeugdzorg, wat kost het en wie verwijst? De eigen gemeente door de jaren heen en per wijk.

Veilig Thuis per gemeente

Door de jaren · elke gemeente

Hoe vaak vragen inwoners en professionals Veilig Thuis om advies of doen ze een melding? Over welk geweld, wie meldt, en wat gebeurt er daarna?

Werkbank

Je eigen lijst naast de open data

Eigen lijst op de kaart

Kaart · per object · je eigen lijst

Plak een eigen adreslijst, zoals het gemeentelijk vastgoed. De pagina koppelt die aan de BAG en vult aan met energielabel, monument en buurt. Je lijst blijft in je browser.

Label C-kantoren

ABCDEFG

Een kaart van de energielabel C-verplichting voor kantoren, voor elke Nederlandse gemeente. Kies een gemeente, en elk pand met kantoorfunctie wordt ingedeeld: voldoet, voldoet niet, geen label, onzeker, monument of buiten de plicht. Met de redenering erbij.

342gemeenten
3eenheden: panden, adressen, m²
0installatie of account
Open de kaart
Zo werkt het
  1. BAG levert de kantoren en hun oppervlakte.
  2. RCE levert de rijksmonumenten, RIVM de labels.
  3. De toets: meer dan 100 m² en minstens 50% kantoor.
  4. Wat alleen de gemeente weet, zoals gemeentelijke monumenten, voeg je zelf toe; het blijft in je browser.

Iv3-spiegel en Iv3-panorama

De financiën van een gemeente, in gewone taal. De spiegel laat per gemeente zien waar het geld heen gaat, waar het vandaan komt en of de gemeente deed wat ze van plan was. Het panorama zet alle gemeenten onder elkaar, zodat je ziet waar een gemeente afwijkt.

342gemeenten
9hoofdgroepen, ruim 60 taakvelden
2025begroting en jaarrekening
Zo werkt het
  1. Elke gemeente levert haar cijfers in het vaste Iv3-schema aan het CBS.
  2. Het CBS publiceert ze als open data.
  3. Bedragen staan per inwoner, zodat ze voor iedereen te plaatsen zijn.
  4. Plan (begroting) en werkelijkheid (jaarrekening) staan naast elkaar.

Bedrijvigheid per buurt

Drie vragen voor beleidsmedewerkers economie en ruimte, beantwoord per gemeente en per buurt. Hoe gemengd zijn wonen en werken? Waar werken ondernemers vanuit huis? En wat levert de bedrijfsruimte de gemeente aan OZB op?

14.729buurten (indeling 2025)
9,2 mlnadressen uit de BAG
3bronnen: CBS, BAG, Iv3
Open de kaart
Zo werkt het
  1. Het CBS levert per buurt de bedrijfsvestigingen en de buurtgrenzen.
  2. De BAG levert elk adres: woning of werkadres, met functie en oppervlakte.
  3. De Iv3-jaarrekening levert de OZB-opbrengst van niet-woningen.
  4. Per vraag eerst het antwoord, dan de kaart en de buurten die opvallen.

Basisonderwijs per buurt

Een kaart van alle basisscholen in een gemeente, met het aantal leerlingen sinds 2015 en de DUO-prognose tot 2035. Per school, per buurt en per wijk zie je waar krimp en groei samenkomen. Een vertrekpunt voor onderwijshuisvesting en leerplicht.

6.088basisschoolvestigingen
1,35 mlnleerlingen op 1 oktober 2025
2035prognose per school
Open de kaart
Zo werkt het
  1. DUO levert per school de leerlingen, de prognose en het adres.
  2. Het adres wordt via de BAG aan een CBS-buurt gekoppeld.
  3. Trend: prognose 2030 tegenover de telling van 2025.
  4. Gesloten en nieuwe scholen staan er apart bij.

Huishoudens en vergrijzing

Wie er woont in een gemeente, en hoe dat verandert. Hoe de huishoudens zijn samengesteld, hoe snel de gemeente vergrijst sinds 1995, en per buurt waar de ouderen, de alleenwonenden en de gezinnen wonen. De noemer onder wonen, zorg en jeugd. Voor beleidsmedewerkers wonen en sociaal domein.

40,1%van de huishoudens alleenwonend (2025; 1995: 32,6%)
21,1%van de inwoners 65 of ouder (2026)
1995eerste jaar van de reeks
Open de kaart
Zo werkt het
  1. Het CBS telt per gemeente de inwoners naar leeftijd en de huishoudens naar samenstelling, elk jaar op 1 januari.
  2. Per buurt komen de cijfers samen met de buurtgrenzen van het CBS, via PDOK.
  3. De pagina haalt alles live op zodra je een gemeente kiest.
  4. Wie de komende twintig jaar 65 wordt, staat erbij. Een prognose niet: die is niet per leeftijd en gemeente als open data beschikbaar.

Woningvoorraad en leegstand

De woningen van een gemeente: hoeveel er zijn, wie ze bezit, wat er elk jaar bij komt door nieuwbouw, transformatie en splitsing en wat er af gaat door sloop. En hoeveel er leeg staan, uitgesplitst naar eigenaar: koop, corporatie, particuliere verhuurder of belegger. Per buurt de opbouw van de voorraad. Voor beleidsmedewerkers wonen.

8,34 mlnwoningen op 1 januari 2026
2,5%leeg (206.580 woningen)
28,1%in bezit van corporaties
Open de kaart
Zo werkt het
  1. Het CBS legt de BAG naast de basisregistratie personen, de WOZ en het Handelsregister: bewoond, ander gebruik of leeg, elk jaar op 1 januari.
  2. Uit de BAG volgt per jaar wat erbij komt en wat eraf gaat.
  3. Per buurt komen de cijfers samen met de buurtgrenzen van het CBS, via PDOK.
  4. Leegstand per buurt is geen open data. De buurtkaart toont daarom woningen zonder ingeschreven bewoners, en zegt dat erbij.

Bouwstroom: van vergunning tot voordeur

De woningbouw van een gemeente per pand, bijna live: wat vergund is, wat in aanbouw is, wat klaar is maar nog niet ingemeten, en wat net is opgeleverd. Daarnaast de nieuwe woningen die in bestaande panden ontstaan door splitsing en transformatie, en de vergunningen voor woningen die het afgelopen jaar zijn aangevraagd en verleend. Panden waarvan het verwachte bouwjaar voorbij is, springen eruit: een vertraagd project, of een start of oplevering die nog niet in de BAG staat. Voor beleidsmedewerkers wonen en BAG-beheerders.

256.281nieuwe woningen vergund, in aanbouw of klaar (24 oktober 2026)
43.385nieuwe woningen in bestaande panden: splitsing en transformatie
dagelijksbijgewerkt: BAG en gemeenteblad
Open de kaart
Zo werkt het
  1. De gemeente legt in de BAG voor elk pand vast of het vergund is, in aanbouw of klaar, en welk bouwjaar ze verwacht.
  2. Het gemeenteblad publiceert elke aanvraag en elk besluit voor een omgevingsvergunning, met de plek erbij.
  3. De pagina haalt beide live op zodra je een gemeente kiest, en legt ze per pand en per buurt naast elkaar.
  4. Wat de pagina uit de tekst van een vergunning afleidt, staat er eerlijk bij, met een link naar de publicatie zelf.

Jeugdzorg per wijk

Jeugdzorg in één gemeente, als spiegel: hoeveel jongeren krijgen jeugdhulp, jeugdbescherming of jeugdreclassering, wat kost dat per inwoner, en wie verwijst ze? Door de jaren heen en per wijk, zonder ranglijst van gemeenten. Voor beleidsmedewerkers jeugd.

473.710jongeren met jeugdzorg in 2025
10,7%van alle jongeren tot 23 jaar
2015eerste jaar van de reeks
Open de kaart
Zo werkt het
  1. Jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde instellingen leveren hun gegevens aan het CBS, gemeenten hun kosten.
  2. Het CBS publiceert gebruik, kosten en verwijzers per gemeente en wijk.
  3. De pagina haalt de cijfers live op zodra je een gemeente kiest.
  4. Kleine aantallen en de reeksbreuk van 2021 staan er eerlijk bij.

Wmo per wijk

De Wmo in één gemeente, als spiegel: hoeveel inwoners hebben een maatwerkvoorziening, welke, wie zijn het naar leeftijd en inkomen, en wat geeft de gemeente eraan uit volgens haar jaarrekening. Per wijk naast het aandeel 65-plussers, omdat leeftijd het meeste verklaart. Zonder ranglijst van gemeenten. Voor beleidsmedewerkers Wmo en sociaal domein.

1,29 mlninwoners met Wmo-maatwerk in 2025 (72 per 1.000)
47%van de cliënten is 75 jaar of ouder
157 · 16per 1.000 in de laagste en de hoogste inkomensgroep
Open de kaart
Zo werkt het
  1. Gemeenten leveren hun Wmo-voorzieningen halfjaarlijks aan het CBS (Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein).
  2. Het CBS koppelt ze aan leeftijd, inkomen en woonwijk, en publiceert ze per gemeente en wijk.
  3. De lasten komen uit de Iv3-jaarrekening van de gemeente, per taakveld.
  4. Per wijk staan de Wmo-cliënten naast het aandeel 65-plussers. Wijken met evenveel ouderen en toch veel meer Wmo vallen dan op, zonder rekenmodel.

Schulden per wijk

Problematische schulden in één gemeente, als spiegel: hoeveel huishoudens staan in de registers, hoeveel komen er elk jaar bij en hoeveel zitten er al drie jaar in, bij welke schuldeisers, welke huishoudens het zijn, en hoe het zich over de wijken verdeelt. Nederland is het enige vergelijkingspunt; geen ranglijst van gemeenten. Voor beleidsmedewerkers schuldhulpverlening, armoede en sociaal domein.

724.110huishoudens met problematische schulden op 1 januari 2025 (8,6%)
66%stond er drie jaar op rij in
48%heeft een openstaande belastingaanslag
Open de kaart
Zo werkt het
  1. Het CBS legt registraties van onder meer de Belastingdienst, het BKR, het CAK, het CJIB, DUO en gemeenten naast elkaar (Schuldenproblematiek in beeld, in opdracht van SZW).
  2. Per registratie geldt een eigen grens voor een problematische schuld; telt één lid van het huishouden, dan telt het huishouden.
  3. De cijfers per gemeente en wijk staan in de pagina; de wijkgrenzen komen live van PDOK.
  4. Alleen wat geregistreerd is: schulden bij verhuurder, energiebedrijf of familie ontbreken. Wie schuldhulp krijgt, staat er niet in.

Inburgering per gemeente

De inburgering onder de Wet inburgering 2021 in één gemeente, als spiegel: hoeveel inwoners er elk jaar inburgeringsplichtig werden, asielstatushouders en gezinsmigranten, hoe ver elke jaargroep nu is, en in welke leerroute ze zitten. Nederland is het enige vergelijkingspunt; geen ranglijst van gemeenten. Voor beleidsmedewerkers inburgering en participatie.

154.025inburgeringsplichtig geworden sinds 2022 (stand eind september 2026)
55%van de jaargroep 2022 heeft de inburgering afgerond; 35% is nog plichtig
25%van wie een leerroute heeft, zit in de zelfredzaamheidsroute
Open de pagina
Zo werkt het
  1. DUO publiceert maandelijks de in- en uitstroom van alle inburgeraars uit het Informatiesysteem Inburgering, per gemeente.
  2. Per jaargroep (jaar van het besluit) en doelgroep: status, reden van uitstroom en leerroute uit het persoonlijk plan.
  3. De cijfers staan in de pagina; het aantal inwoners komt live van het CBS.
  4. Groepjes van 1 tot 4 publiceert DUO niet. In kleine gemeenten is een deel daarom niet uitgesplitst; de pagina laat zien hoeveel.

Veilig Thuis per gemeente

Het werk van Veilig Thuis in één gemeente, als spiegel: hoeveel adviezen en meldingen er elk jaar binnenkomen, over welk geweld, wie meldt, wat Veilig Thuis na een melding doet en hoe vaak het om een gezin gaat dat al bekend was. Nederland is het enige vergelijkingspunt; geen ranglijst van gemeenten en bewust geen wijken. De cijfers laten het bereik van Veilig Thuis zien, niet de omvang van huiselijk geweld. Voor beleidsmedewerkers huiselijk geweld, jeugd en zorg en veiligheid.

138.825meldingen bij Veilig Thuis in 2025, 769 per 100.000 inwoners
65%van de meldingen komt van de politie
68%gaat over iemand die al bekend was bij Veilig Thuis
Open de pagina
Zo werkt het
  1. De 26 Veilig Thuis-organisaties leveren tweemaal per jaar hun cijfers aan het CBS (Beleidsinformatie Veilig Thuis, in opdracht van VWS).
  2. Het CBS publiceert ze per gemeente: adviezen en meldingen, aard van het geweld, de melder, de veiligheidsbeoordeling en eerdere betrokkenheid.
  3. De pagina haalt de cijfers live op bij het CBS zodra je een gemeente kiest.
  4. Alle aantallen zijn afgerond op vijftallen. Onder de 100 meldingen toont de pagina geen verdeling.

Eigen lijst op de kaart

Laag 3 van de site, om zelf te doen: wat alleen de gemeente weet, naast wat open data al weet. Plak of open een lijst met adressen of BAG-ID's, bijvoorbeeld het vastgoed in eigen beheer. De pagina herkent de kolommen, koppelt elke regel aan een verblijfsobject en pand, en vult aan met energielabel, rijksmonument en buurt. Wat niet klopt, zoals een adres dat niet in de BAG staat of een oppervlakte die flink afwijkt, staat apart. De kaart, de tabel of een GeoJSON neem je mee in een beleidsstuk, per object of samengevat per buurt. Voor beleidsmedewerkers vastgoed, duurzaamheid en informatiebeheer.

0regels bewaard: je lijst verdwijnt als je de pagina sluit
3sleutels: BAG-ID, postcode met huisnummer, straat met huisnummer
2niveaus om te delen: per object of per buurt
Open de kaart
Zo werkt het
  1. Je lijst wordt in je browser gelezen. Alleen de adressen gaan als zoekvraag naar PDOK, om ze in de BAG te vinden.
  2. Een controle stopt lijsten met persoonsgegevens, zoals namen, BSN of cliënten, voordat er iets wordt opgezocht.
  3. BAG, RIVM, RCE en CBS leveren pand, label, monument en buurt erbij.
  4. Geen eigen lijst bij de hand? Het voorbeeld gebruikt het open vastgoedregister van Amsterdam.
Over

Josephine Linders

Sinds 2002
Gemeente Delft, in verschillende rollen; nu BI-specialist
Vakgebied
Domeinoverstijgende informatieanalyse
Werkt met
Semantische modellen, Power BI, datawarehouses, het Gemeentelijk Gegevensmodel (GGM)
Opleiding
SPD, MBA en PD in bedrijfsadministratie; Psychosociaal Werker
Atelier
Beeldhouwen in de Delftse Hout

Josephine Linders werkt op het snijvlak van data-architectuur, informatiebeleid en analyse over domeinen heen. Ze legt verbindingen die in de dagelijkse praktijk van een gemeente zelden gelegd worden: tussen financiën en de fysieke leefomgeving, tussen registraties die elk op zich kloppen maar samen pas iets zeggen.

Een achtergrond in bedrijfsadministratie geeft haar oog voor de boekhoudlogica achter gemeentelijke cijfers. Een opleiding als psychosociaal werker houdt de mens in beeld die achter elk record zit.

Naast het datawerk heeft ze een beeldhouwatelier, waar ze workshops geeft in Oloïdes en Möbiusringen: vormen die doorlopen waar je een grens verwacht.

Samenwerken

Een vraagstuk dat dwars door domeinen loopt?

Gemeenten, omgevingsdiensten en kennisinstellingen zijn welkom met een vraag, een dataset of een toepassing die breder bruikbaar zou kunnen zijn.

Mail je vraag